Όπως εξήγησε, η ελληνική πρωτοβουλία βασίζεται στην ευρωπαϊκή Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act - DSA), με στόχο τη θέσπιση ενός σαφούς ηλικιακού ορίου για τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που παρουσίασε, από την 1η Ιανουαρίου 2027 οι πλατφόρμες θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι χρήστες τους είναι τουλάχιστον 15 ετών, εφαρμόζοντας αξιόπιστους μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας.
Τι αλλάζει για τους ανήλικους χρήστες
Το νέο πλαίσιο αφορά την πρόσβαση σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, όπως το Instagram, το TikTok, το Facebook και το Snapchat. Όπως ανέφερε ο κ. Καρκατζούνης, οι εταιρείες θα πρέπει να επανεξετάσουν και τους ήδη υπάρχοντες λογαριασμούς, ώστε να εντοπίζουν περιπτώσεις χρηστών κάτω των 15 ετών.
Κεντρικό εργαλείο για την επιβεβαίωση της ηλικίας αναμένεται να αποτελέσει το Kids Wallet, μέσω του οποίου θα μπορεί να πιστοποιείται αν ένας χρήστης έχει συμπληρώσει το προβλεπόμενο ηλικιακό όριο.
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι οι μέχρι σήμερα πρακτικές των πλατφορμών, οι οποίες συχνά βασίζονται απλώς στη δήλωση ημερομηνίας γέννησης, δεν διασφαλίζουν επαρκώς την ακρίβεια των στοιχείων. Παράλληλα, σημείωσε ότι ορισμένες εταιρείες αξιοποιούν ήδη συστήματα που επιχειρούν να εκτιμήσουν την ηλικία των χρηστών με βάση τη συμπεριφορά και τα χαρακτηριστικά της δραστηριότητάς τους.
Ιδιωτικότητα και παρακάμψεις μέσω VPN
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αξιοπιστία της επαλήθευσης, αλλά και στην προστασία των προσωπικών δεδομένων. Σύμφωνα με τον Ειδικό Γραμματέα, το προτεινόμενο σύστημα θα πρέπει να επιτρέπει την επιβεβαίωση της ηλικίας χωρίς να απαιτείται η κοινοποίηση περισσότερων πληροφοριών από όσες είναι αναγκαίες.
Αναφερόμενος στις πιθανές προσπάθειες παράκαμψης των περιορισμών, όπως μέσω της χρήσης VPN, επισήμανε ότι κανένα μέτρο δεν μπορεί να θεωρηθεί απολύτως αδιάβλητο. Ωστόσο, όπως είπε, βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις με τις πλατφόρμες για την αντιμετώπιση τέτοιων πρακτικών, καθώς υπάρχουν και άλλα στοιχεία που ενδέχεται να υποδεικνύουν ότι ένας λογαριασμός συνδέεται με χρήστη από την Ελλάδα.
Πρόστιμα και ευθύνη των πλατφορμών
Στο ζήτημα των κυρώσεων, ο κ. Καρκατζούνης σημείωσε ότι το υφιστάμενο ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει υψηλά πρόστιμα, τα οποία μπορούν να υπολογίζονται με βάση τον παγκόσμιο κύκλο εργασιών των εταιρειών.
Παραδέχθηκε, ωστόσο, ότι οι διαδικασίες επιβολής κυρώσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο μπορεί να είναι χρονοβόρες και δεν λειτουργούν πάντοτε αποτρεπτικά. Εκτίμησε, παράλληλα, ότι η αυξανόμενη πίεση προς τις ψηφιακές πλατφόρμες ενισχύει την ανάγκη προσαρμογής τους σε αυστηρότερους κανόνες προστασίας των ανηλίκων.
Ο ρόλος των γονέων και ο σχεδιασμός των αλγορίθμων
Ο Ειδικός Γραμματέας ξεκαθάρισε ότι η νομοθεσία από μόνη της δεν αρκεί για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος. Όπως τόνισε, καθοριστικό ρόλο έχουν οι γονείς, αλλά και τα ίδια τα παιδιά, τα οποία χρειάζεται να κατανοήσουν τους κινδύνους που συνδέονται με την παρατεταμένη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και την έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στον σχεδιασμό των αλγορίθμων και στις λειτουργίες που ενθαρρύνουν την παραμονή των χρηστών στις πλατφόρμες για μεγάλα χρονικά διαστήματα, όπως η ατέρμονη κύλιση (endless scrolling).
Όπως υπογράμμισε, απαιτείται ευρύτερη ευρωπαϊκή παρέμβαση, ώστε οι πλατφόρμες να σχεδιάζονται με λιγότερο εθιστικά χαρακτηριστικά, ιδιαίτερα για τους ανήλικους χρήστες. Πρόσθεσε, μάλιστα, ότι η ανάγκη αλλαγών δεν περιορίζεται αποκλειστικά στα παιδιά, αλλά αφορά συνολικά τον τρόπο λειτουργίας των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Στόχος η ουσιαστική προστασία των παιδιών
Αναφορικά με την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας του μέτρου, ο κ. Καρκατζούνης ανέφερε ότι η έναρξη εφαρμογής του θα αποτελέσει το πρώτο βασικό σημείο αναφοράς. Παράλληλα, επισήμανε ότι ακόμη και οι ίδιες οι πλατφόρμες μπορούν να κάνουν μόνο εκτιμήσεις για τον αριθμό των λογαριασμών που ανήκουν σε χρήστες κάτω από το επιτρεπόμενο ηλικιακό όριο.
Η εφαρμογή των νέων περιορισμών από την 1η Ιανουαρίου 2027 φιλοδοξεί να ενισχύσει την προστασία των ανηλίκων στο ψηφιακό περιβάλλον. Το ζητούμενο, ωστόσο, δεν είναι μόνο η θέσπιση κανόνων, αλλά και η αποτελεσματική εφαρμογή τους, με αξιόπιστη επαλήθευση ηλικίας, ουσιαστική εποπτεία των πλατφορμών και ενεργή συμμετοχή των οικογενειών.
Ακούστε τη συνέντευξη εδώ:
