Από 600 θέσεις σε λιγότερα από 100 περίπτερα σε μια 15ετία
Η δραματική συρρίκνωση αποτυπώνεται στους αριθμούς που παραθέτει για τον δήμο Θεσσαλονίκης ο κ. Πίτκας, όπου πριν από 4 εβδομάδες απομακρύνθηκε ένα από τα τελευταία περίπτερα του ιστορικού κέντρου στη διασταύρωση των οδών Μητροπόλεως και Παύλου Μελά, μπροστά στο κτήριο «Ηλύσια». Έως το 2011 οι θέσεις περιπτέρων ξεπερνούσαν τις 500 και πλησίαζαν τις 600. Σήμερα, όπως αναφέρει, λειτουργούν λιγότερα από 100 περίπτερα, με τις ενεργές θέσεις να υπολογίζονται περίπου στις 90 ποσοστό που αγγίζει έναν ρυθμό συρρίκνωσης της τάξης του 85% μέσα σε μία 15ετία.
Ο ίδιος αναγνωρίζει ότι η παλαιότερη εικόνα είχε προβλήματα. Άδειες είχαν δοθεί χωρίς συνεκτικό σχεδιασμό, σε στενά πεζοδρόμια ή πολύ κοντά σε άλλα περίπτερα και έτσι υπήρχε η ανάγκη να μπει τάξη και να εξασφαλιστεί χώρος για τους πεζούς.
«Φτάσαμε όμως στο άλλο άκρο. Το άλλο άκρο λέει ότι σήμερα λειτουργούν λιγότερα από 100 περίπτερα στα όρια του Δήμου Θεσσαλονίκης», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Όπως σημειώνει, βάσει της εικόνας που έχει δημιουργηθεί μέχρι σήμερα, μέσα στην επόμενη δεκαετία ο κλάδος οδηγείται με μαθηματική ακρίβεια σε αφανισμό από τα όρια του δήμου γεγονός που θα καταστήσει τη Θεσσαλονίκη την πρώτη πόλη πανελλαδικά χωρίς καθόλου περίπτερα.
«Κλείνουν μεσοσταθμικά γύρω στα 8-9 περίπτερα τον χρόνο στον δήμο. Αυτό σημαίνει ότι αν δεν υπάρξει πρόβλεψη - που για την ώρα δεν υπάρχει - τα 90 περίπτερα θα είναι μηδέν σε δέκα χρόνια στον δήμο».
Γιατί στην Αττική αντέχουν περισσότερο τα περίπτερα
Η πίεση αφορά ολόκληρη τη χώρα, ωστόσο ο κ. Πίτκας περιγράφει μια ιδιαίτερα δυσμενή συνθήκη για τη Θεσσαλονίκη. Σε ορίζοντα 15ετίας από 11.000 περίπτερα που λειτουργούσαν σε ολόκληρη τη χώρα σήμερα λειτουργούν περίπου 4.500 - 5.000. Αυτό αντιστοιχεί έναν ρυθμό συρρίκνωση της τάξης του 60% περίπου τη στιγμή που το αντίστοιχο ποσοστό στη Θεσσαλονίκη βρίσκεται στο 85%.
Όπως εξηγεί, στη Θεσσαλονίκη αναπτύχθηκαν νωρίς και πολλαπλασιάστηκαν τα all-in-one καταστήματα που συνδυάζουν καφέ, τσιγάρα, ψιλικά και καθημερινές αγορές. Τα περίπτερα απέκτησαν έτσι νέους, ισχυρούς ανταγωνιστές, που διεκδικούσαν τον ίδιο πελάτη και τις μικρές αγορές του.
Τοποθετεί την αρχή αυτής της αλλαγής γύρω στο 2010, με την ανάπτυξη των πρώτων σχετικών δικτύων στην πόλη. Από το 2012 και μετά, όπως εξηγεί, οι επιλογές πολλαπλασιάζονταν και ολοένα περισσότερες επιχειρήσεις διεκδικούσαν μερίδιο από την ίδια αγορά.
Στην Αττική, σύμφωνα με την εκτίμησή του, τα περίπτερα αποδείχθηκαν περισσότερο ανθεκτικά. Όπως εξηγεί, «εκεί το περίπτερο, στο Λεκανοπέδιο, είχε περισσότερα όπλα για να αντιμετωπίσει αυτά τα καταστήματα, έχει περισσότερα τετραγωνικά να αναπτυχθεί το περίπτερο έναντι της Θεσσαλονίκης». Παράλληλα, η ανάγκη του καταναλωτή για γρήγορη εξυπηρέτηση ενίσχυε, κατά τον ίδιο, τη θέση τους μέσα στους ρυθμούς του λεκανοπεδίου. Στη Θεσσαλονίκη, αντίθετα, η ταχεία εξάπλωση των νέων καταστημάτων συνδυάστηκε, όπως υποστηρίζει, με ένα ιδιαίτερα περιοριστικό πλαίσιο λειτουργίας. Αυτή τη διπλή πίεση συνδέει με την εντονότερη τοπική συρρίκνωση.
Ένα πακέτο τσιγάρα αφήνει λίγα λεπτά
Το ταμείο μπορεί να ανοίγει πολλές φορές μέσα στην ημέρα, αλλά το ποσό που μένει σε κάθε συναλλαγή είναι μικρό. Ο κ. Πίτκας υπογραμμίζει ότι «ενώ το περιθώριο κέρδους το 2011 ξεπερνούσε το 8%, τώρα είναι κάτω από το 4%. Ιδιαίτερα για τον καπνό, το ποσοστό κέρδους είναι κάτω από το 3%».
Για να εξηγήσει τι σημαίνουν αυτά τα ποσοστά, χρησιμοποιεί το παράδειγμα ενός πακέτου τσιγάρων αξίας τεσσάρων ευρώ. Το μεικτό κέρδος, λέει, μπορεί να είναι μόλις 15 λεπτά και, εφόσον η αγορά γίνει με κάρτα, να περιοριστεί περίπου στα 12 λεπτά μετά την τραπεζική προμήθεια.
«Από αυτά τα μικροποσά πρέπει να καλυφθούν ενοίκιο, ηλεκτρικό ρεύμα, δημοτικά τέλη και ενδεχόμενη μισθοδοσία. Την ίδια ώρα, η υποχώρηση των πωλήσεων εφημερίδων και περιοδικών έχει αποδυναμώσει ακόμη μία παραδοσιακή πηγή εσόδων. Το ακριβότερο κόστος λειτουργίας συναντά τη μειωμένη αγοραστική δύναμη των πελατών, αφήνοντας στενότερα περιθώρια επιβίωσης», υπογραμμίζει.
Ο κοινόχρηστος χώρος και ο «ξαφνικός θάνατος»
Πέρα από τις δυσκολίες της αγοράς, ο αντιπρόεδρος του σωματείου περιγράφει την απώλεια θέσεων με τον χαρακτηρισμό «ξαφνικός θάνατος». Αναφέρεται στις καταργήσεις και αποξηλώσεις θέσεων, υποστηρίζοντας ότι έτσι χάνεται η δυνατότητα συνέχισης της λειτουργίας ακόμη και περιπτέρων που παραμένουν εμπορικά βιώσιμα.
Προσθέτει ότι ο δήμος δεν έχει προχωρήσει σε δημοπρασίες θέσεων, ώστε να εξασφαλιστεί η συνέχιση της λειτουργίας τους. Ο ίδιος χαρακτηρίζει το περίπτερο «εμπορικό θαύμα», περιγράφοντας πώς σε έναν χώρο δύο επί δύο συγκεντρώνονται χιλιάδες προϊόντα. Θεωρεί ότι η χρησιμότητά του παραμένει ιδιαίτερα αισθητή στο κέντρο, όπου εξυπηρετεί άμεσες ανάγκες των περαστικών.
Εκφράζει την αντίθεσή του στη δημοτική κανονιστική απόφαση που, όπως αναφέρει, προβλέπει λιγότερα από δύο τετραγωνικά μέτρα κοινόχρηστου χώρου για την ανάπτυξη εξοπλισμού και προϊόντων έξω από το περίπτερο. Για μια επιχείρηση που στηρίζεται και στα ψυγεία της, ο διαθέσιμος χώρος επηρεάζει άμεσα όσα μπορεί να προσφέρει στον πελάτη.
«Εάν σε μια πλατεία μπορεί να δοθεί περισσότερος κοινόχρηστος χώρος, να δοθεί. Εάν σε ένα πεζοδρόμιο, επειδή είναι μικρό, δεν μπορεί να δοθεί, να μη δοθεί και να είναι πιο σφιχτό το πλαίσιο λειτουργίας ενός περιπτέρου. Μας πήραν ακόμα και τα σταντ Τύπου και δεν μπορούμε να πουλήσουμε εφημερίδες», εξηγεί.
Καθίσταται, λοιπόν, σαφές πως εκτός των άλλων ο κλάδος πλήττεται και από την απώλεια των παραδοσιακών πηγών εσόδων που είχε κάποτε καθώς οι εφημερίδες και τα καπνικά προϊόντα που αποτελούσαν τον σκληρό πυρήνα του τζίρου των περιπτέρων δεν αποδίδουν πια, όπως κάποτε, καθώς οι καταναλωτικές συνήθειες έχουν αλλάξει.
Το εκκρεμές σχέδιο για το ιστορικό κέντρο
Ιδιαίτερο βάρος δίνει στο ιστορικό κέντρο, όπου, κατά την περιγραφή του, η συνέχεια των περιπτέρων προσκρούει σε ένα διαρκές αδειοδοτικό αδιέξοδο. Ο κ. Πίτκας αναφέρει ότι από τις δημοτικές υπηρεσίες προβάλλεται ως εμπόδιο η αρνητική στάση της αρμόδιας υπηρεσίας νεωτέρων μνημείων.
Ο ίδιος, επικαλούμενος έγγραφο και συνάντηση με τον προϊστάμενό της, μεταφέρει μια διαφορετική εικόνα καθώς υποστηρίζει ότι από το 2019 η υπηρεσία ζητά από τον δήμο να παρουσιάσει πώς σχεδιάζει το περίπτερο του μέλλοντος στο ιστορικό κέντρο, ώστε να διαμορφωθεί ένα συμφωνημένο πλαίσιο για την παρουσία και την αισθητική του.
Κατά τον εκπρόσωπο των επαγγελματιών, η πρόταση αυτή εξακολουθεί να εκκρεμεί. Στο μεταξύ, οι θέσεις λιγοστεύουν και η επιστροφή ενός περιπτέρου που έχει αποξηλωθεί γίνεται δυσκολότερη. Μάλιστα αναφέρει πως «πληροφορηθήκαμε πως θα αποξηλωθούν ακόμη εννέα περίπτερα από την Πλατεία Ελευθερίας, την Αγίας Σοφίας και την Πλατεία Αριστοτέλους».
Το αίτημα του σωματείου εστιάζει πλέον στη διατήρηση όσων θέσεων έχουν απομείνει. Στη δυνατότητα να συνεχίσουν να σηκώνουν ρολά, να εξυπηρετούν τη γειτονιά και να κρατούν ανοιχτό εκείνο το μικρό παραθυράκι προς τον δρόμο. «Θέλουμε αυτά τα περίπτερα που έμειναν να συνεχίσουν να λειτουργούν. Αν θέλουμε να συνεχίσουν να λειτουργούν υπάρχει δυνατότητα. Είναι τελείως άδικο να λέμε ότι δεν υπάρχει το πλαίσιο. Το πλαίσιο υπάρχει, είναι ξεκάθαρο και κανένας δεν μπορεί να το αρνηθεί. Αρκεί να υπάρξει και η βούληση», τονίζει ο κ. Πίτκας.
Στη Θεσσαλονίκη που κάποτε πλησίαζε τις 600 θέσεις, το αίτημα αφορά πια λιγότερα από 100 περίπτερα με τους επαγγελματίες να αφουγκράζονται τον επιθανάτιο ρόγχο ενός κλάδου που άφησε το αποτύπωμα του όχι μόνο στην επιχειρηματική ιστορία της χώρας, αλλά, πολύ περισσότερο, στον λαϊκό πολιτισμό και την καθημερινότητα των Ελλήνων.
Μιλώντας στη Voria ο αντιδήμαρχος Προστασίας Κοινοχρήστων Χώρων και Δημοτικής Αστυνομίας, Γιώργος Δημαρέλος, έκανε γνωστό πως είναι προγραμματισμένη για τις 12 Νοεμβρίου ειδική σύσκεψη επί του θέματος προκειμένου να ξεκαθαρίσει το τοπίο γύρω από τον σχεδιασμό των κινήσεων που αφορούν το μέλλον των περιπτέρων.
Πηγή: voria.gr
