Το ΓΕΩΤ.Ε.Ε. υπογραμμίζει ότι η ενίσχυση των ΑΠΕ αποτελεί αναγκαίο πυλώνα της κλιματικής και ενεργειακής πολιτικής της χώρας. Ωστόσο, η θεσμική της επιτυχία εξαρτάται άμεσα από τη θέσπιση σαφών χωρικών κριτηρίων, την προστασία της παραγωγικής βάσης, την πρόληψη των συγκρούσεων χρήσεων γης και τη δημιουργία ενός ισχυρού ελεγκτικού μηχανισμού. Ενώ το υπό διαβούλευση σχέδιο κινείται σε θετική κατεύθυνση εισάγοντας αυστηρότερους περιορισμούς, το Επιμελητήριο επισημαίνει κρίσιμα σημεία που χρήζουν άμεσης συμπλήρωσης και εξειδίκευσης, ώστε το τελικό κείμενο να μην παραμείνει σε επίπεδο γενικών κατευθύνσεων.
Οι κεντρικοί άξονες των προτάσεων του ΓΕΩΤ.Ε.Ε. είναι:
- Αυστηρή Προστασία της Αγροτικής και Δασικής Γης
Η γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας αποτελεί μη ανανεώσιμο φυσικό πόρο σε ανεπάρκεια. Το ΓΕΩΤ.Ε.Ε. εισηγείται τη **ρητή ιεράρχηση** υπέρ της αξιοποίησης υφιστάμενων κτιριακών υποδομών, αλλοιωμένων εκτάσεων και αποκατεστημένων εξορυκτικών πεδίων, προτού εξεταστεί η εγκατάσταση ΑΠΕ σε παραγωγική γη. Παράλληλα, για τις δασικές εκτάσεις, ξεκαθαρίζεται ότι το Χωροταξικό δεν πρέπει να παράγει τεκμήριο υπέρ των επεμβάσεων, απαιτώντας αυτοτελή έλεγχο από τις δασικές αρχές όχι μόνο για τις θέσεις των έργων (π.χ. ανεμογεννήτριες), αλλά και για όλα τα συνοδά έργα (οδοποιία, δίκτυα κ.λπ.).
- Επανέλεγχος Μεταβατικών Διατάξεων & Εκκρεμών Έργων
Έργα που δεν έχουν υλοποιηθεί ή κριθεί οριστικά δεν πρέπει να εξαιρούνται αυτόματα από τις νέες, αυστηρότερες προβλέψεις, ειδικά σε περιοχές υψηλής περιβαλλοντικής ευαισθησίας. Απαιτείται διαφανής διαδικασία επανεξέτασης με επιστημονικούς όρους και ασφάλεια δικαίου.
- Αξιολόγηση της Συνολικής Φέρουσας Ικανότητας (Σωρευτικές Επιπτώσεις)
Οι επιπτώσεις των ΑΠΕ περιλαμβάνουν εκτεταμένα συνοδά έργα (διαπλατύνσεις δρόμων, γραμμές μεταφοράς, υποσταθμούς). Το Επιμελητήριο προτείνει τη θεσμοθέτηση δεικτών χωρικής αντοχής ανά Δήμο, Περιφερειακή Ενότητα, ορεινό σύμπλεγμα και υδρολογική λεκάνη πριν από την έγκριση νέων έργων.
- Φρένο στα Μικρά Υδροηλεκτρικά (ΜΥΗΕ) χωρίς ενιαίο σχεδιασμό & Κενό στην Αντλησιοταμίευση
Η χαμηλή ισχύς των ΜΥΗΕ δεν σημαίνει μικρό περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Πρέπει να αποτραπεί η σωρευτική εγκατάσταση πολλών έργων στην ίδια κοίτη, με βάση τα Σχέδια Διαχείρισης Λεκανών Απορροής (ΣΔΛΑΠ). Επιπλέον, το ΓΕΩΤ.Ε.Ε. εντοπίζει σοβαρό κενό στη ρητή εξαίρεση των έργων αντλησιοταμίευσης από το Πλαίσιο και ζητά την άμεση ένταξη ειδικού κεφαλαίου για αυτά, καθώς αποτελούν μεγάλα ενεργειακά έργα με υψηλές απαιτήσεις σε νερό και γη.
- Σαφής Διαχωρισμός Βιοενέργειας από την Καύση Απορριμμάτων
Ζητείται ο ρητός διαχωρισμός της ενεργειακής αξιοποίησης καθαρής βιομάζας (γεωργικών/κτηνοτροφικών/δασικών υπολειμμάτων) από την καύση σύμμεικτων αστικών αποβλήτων ή RDF/SRF. Το Χωροταξικό των ΑΠΕ δεν πρέπει να γίνει «παράθυρο» έμμεσης χωροταξικής νομιμοποίησης μονάδων καύσης απορριμμάτων υψηλής όχλησης.
- Εξειδικευμένοι Κανόνες για Γεωθερμία και Θαλάσσιες ΑΠΕ
Για τη γεωθερμία προτείνεται διακριτή, ευέλικτη αντιμετώπιση των θερμικών χρήσεων (αγροτικές, βιομηχανικές) βάσει του Κανονισμού Γεωθερμικών Εργασιών, και αυστηρότερα κριτήρια για την ηλεκτροπαραγωγή. Για τις θαλάσσιες ΑΠΕ, οι συνοδές χερσαίες εγκαταστάσεις και τα υποθαλάσσια καλώδια πρέπει να αξιολογούνται ως ενιαίο σύνολο, σε σύνδεση με τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό.
Το ΓΕΩΤ.Ε.Ε. κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την εφαρμογή των ρυθμίσεων στην πράξη, επισημαίνοντας ότι οποιαδήποτε δημόσια πολιτική θα παραμείνει «στα χαρτιά» χωρίς τη στελέχωση των αρμόδιων υπηρεσιών (Δασικών, Περιβάλλοντος, Υδάτων, Αγροτικών). Οι υπηρεσίες αυτές χρειάζονται επαρκές επιστημονικό προσωπικό και σύγχρονα εργαλεία.Προς αυτή την κατεύθυνση, το Επιμελητήριο προτείνει τη δημιουργία ενός ενιαίου δημόσιου γεωχωρικού υποβάθρου (χάρτη), όπου θα αποτυπώνονται σε πραγματικό χρόνο όλα τα λειτουργούντα και υπό αδειοδότηση έργα ΑΠΕ, οι θεσμικοί περιορισμοί, οι δασικοί χάρτες, τα υδατικά σώματα και η διαθέσιμη χωρητικότητα του δικτύου ανά περιοχή.
Η αναθεώρηση του χωροταξικού πλαισίου των ΑΠΕ μπορεί να αποτελέσει μια σημαντική θεσμική τομή για τη χώρα. Αυτό όμως θα επιτευχθεί μόνο εάν η ενεργειακή μετάβαση υπηρετηθεί με επιστημονική τεκμηρίωση, περιβαλλοντική ευθύνη και σεβασμό στην παραγωγική ισορροπία της ελληνικής υπαίθρου.Το Επιμελητήριο δηλώνει την ετοιμότητά του να συνεργαστεί στενά με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την περαιτέρω εξειδίκευση των τεχνικών και επιστημονικών ρυθμίσεων.
