Δεν ήταν μόνο ο «τρελός του χωριού» στον «Ζορμπά». Δεν ήταν μόνο ο βασιλιάς της επιθεώρησης. Ο Σωτήρης Μουστάκας ήταν ένας άνθρωπος που φυλακίστηκε για την πατρίδα του, που έφτασε μια ανάσα από το μεγαλύτερο κινηματογραφικό βραβείο του κόσμου, που γνώρισε τη δόξα, τις υπερβολές και τις πτώσεις της ζωής.
Σαν σήμερα, στις 4 Ιουνίου 2007, η αυλαία έπεσε οριστικά για έναν από τους τελευταίους μεγάλους λαϊκούς ηθοποιούς της χώρας.
Ο μικρότερος της οικογένειας
Γεννημένος στις Κάτω Πλάτρες της Κύπρου το 1940, ο Σωτήρης Μουστάκας ήταν το μικρότερο από επτά παιδιά μιας φτωχής οικογένειας. Από πολύ νωρίς έδειξε το ταλέντο του στο θέατρο, όμως η ζωή του δεν ακολούθησε εύκολη πορεία. Ως μαθητής συμμετείχε ενεργά στον αγώνα της ΕΟΚΑ κατά της βρετανικής αποικιοκρατίας, μοιράζοντας προκηρύξεις και γράφοντας συνθήματα. Η δράση του οδήγησε στη σύλληψη και τη φυλάκισή του για επτά μήνες από τις βρετανικές αρχές.
Μετά την αποφυλάκισή του πήρε τη μεγάλη απόφαση να φύγει για την Αθήνα και να κυνηγήσει το όνειρό του. Εργάστηκε ως σερβιτόρος για να επιβιώσει, απέτυχε στην πρώτη του προσπάθεια να εισαχθεί στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου, αλλά δεν εγκατέλειψε. Επέστρεψε, δοκίμασε ξανά και τελικά κατάφερε να ανοίξει τον δρόμο που θα τον οδηγούσε στην κορυφή.
Το «χαμένο» Όσκαρ του Ζορμπά
Η μεγάλη κινηματογραφική στιγμή ήρθε το 1964, όταν επιλέχθηκε από τον Μιχάλη Κακογιάννη για την ταινία «Ζορμπάς».
Ο ρόλος του «Μιμυθού», του τρελού του χωριού, μπορεί να ήταν μικρός σε διάρκεια, αλλά αποδείχθηκε αξέχαστος. Η ερμηνεία του συζητήθηκε ακόμη και εκτός Ελλάδας και για δεκαετίες συνόδευε το όνομά του η ιστορία ότι έχασε την ευκαιρία για υποψηφιότητα στα Όσκαρ λόγω της μικρής διάρκειας της συμμετοχής του στην ταινία.
Κλείσιμο
Σύμφωνα με την επικρατέστερη εκδοχή, η παρουσία του στην τελική κόπια δεν πληρούσε τα χρονικά κριτήρια που απαιτούνταν τότε για την κατηγορία του Β' Ανδρικού Ρόλου.
Παρά την επαφή με το Χόλιγουντ, ο Μουστάκας επέλεξε να παραμείνει στην Ελλάδα και να αφοσιωθεί στο θέατρο. Για περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες κυριάρχησε στις επιθεωρήσεις, στις κωμωδίες και στα έργα του Αριστοφάνη, δημιουργώντας έναν μοναδικό υποκριτικό κώδικα που συνδύαζε το γέλιο με τη συγκίνηση.
Έγινε ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους και αγαπητούς ηθοποιούς της γενιάς του.
Η απαγωγή, οι δυσκολίες και το τελευταίο «αντίο»
Ωστόσο, η ζωή του δεν ήταν μόνο επιτυχίες. Το πάθος του για τον τζόγο τον έφερε αρκετές φορές σε δύσκολη θέση. Ένα από τα πιο γνωστά περιστατικά αφορά την περιπέτεια που φέρεται να έζησε με τοκογλύφους, όταν χρέη από χαρτοπαικτικές δραστηριότητες οδήγησαν σε μια υπόθεση που περιγράφηκε ακόμη και ως απαγωγή.
Σύμφωνα με μαρτυρίες που δημοσιοποιήθηκαν χρόνια αργότερα, ο ηθοποιός μεταφέρθηκε με τη βία σε πορτμπαγκάζ αυτοκινήτου προκειμένου να πιεστεί για την αποπληρωμή των οφειλών του.
Φωτογραφία: ΑΠΕ / Αντωνίου - Βούτος «Έπαιρνε από μένα τις προκαταβολές για τις παραστάσεις και την επόμενη ημέρα δεν είχε ούτε μία δραχμή. Μια φορά τον απήγαγαν οι τοκογλύφοι που είχε δανειστεί για να παίξει και μου τον έφεραν στο γραφείο. Ξαφνιάστηκα. Μου είπαν: Αν δεν πάρουμε τα χρήματα που μας χρωστάει, δεν θα παίξει το βράδυ στο θέατρο. Και αναγκάστηκα και τα έδωσα εγώ τα λεφτά για να τον αφήσουν ελεύθερο», θυμήθηκε σε πρόσφατη συνέντευξή του στην Espresso ο επιχειρηματίας Αλέξανδρος Παρίσης για τον αείμνηστο ηθοποιό.
Παρά τις δυσκολίες, δεν σταμάτησε ποτέ να εργάζεται. Ακόμη και όταν η υγεία του είχε επιβαρυνθεί σοβαρά από τον καρκίνο, συνέχιζε να σχεδιάζει νέα επαγγελματικά βήματα και να βρίσκεται κοντά στο θέατρο. Η τελευταία του κινηματογραφική εμφάνιση ήταν στην ταινία «Ελ Γκρέκο» του Γιάννη Σμαραγδή, όπου υποδύθηκε τον Τισιανό.
Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, συμμετείχε στην παραγωγή χωρίς να ζητήσει αμοιβή, ως ένδειξη εκτίμησης προς τον σκηνοθέτη και το έργο.
Στις 4 Ιουνίου 2007, ο Σωτήρης Μουστάκας έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 66 ετών, αφήνοντας πίσω του μια τεράστια καλλιτεχνική παρακαταθήκη. Όμως η διαδρομή του δεν χωρά μόνο σε τίτλους ταινιών και θεατρικές επιτυχίες.
Ήταν η ιστορία ενός ανθρώπου που γνώρισε τη φυλακή πριν γνωρίσει τη δόξα, που άγγιξε το όνειρο του Χόλιγουντ χωρίς να το κυνηγήσει, που βρέθηκε αντιμέτωπος με τα λάθη και τα πάθη του, αλλά δεν έπαψε ποτέ να υπηρετεί την τέχνη του.
Ο Σωτήρης Μουστάκας με τον Μάρκο Σεφερλή / Φωτογραφία αρχείου: Eurokinissi Δεκαεννέα χρόνια μετά τον θάνατό του, ο Σωτήρης Μουστάκας εξακολουθεί να ζει στις καρδιές του κοινού μέσα από τους αξέχαστους ρόλους, τις ατάκες και τις στιγμές που χάρισε.
Η διαχρονικότητα της παρουσίας του είναι κάτι που δύσκολα μπορεί να αμφισβητηθεί.
Επίσκεψη του Σωτήρη Μουστάκα σε σεισμοπαθείς στο Μενίδι / Φωτογραφία: Χρήστος Μπόνης
